Tiếng Trung giao tiếp cơ bản có phiên âm: 20 câu đầu tiên + luyện nói với AI

Trước khi nói: 4 thanh điệu tiếng Trung, giải thích bằng tiếng Việt

Tin vui cho người Việt: mình đã quen nói có thanh điệu từ bé. Tiếng Trung chỉ có 4 thanh chính và một thanh nhẹ, ít hơn 6 thanh của tiếng Việt. Cái khó là các thanh không trùng khớp hẳn với thanh tiếng Việt, nên đừng "dịch" thanh một đối một.

1. 妈māmẹ
2. 麻mácây gai; tê
3. 马mǎcon ngựa
4. 骂màmắng

Ví dụ thanh nhẹ: chữ thứ hai trong 谢谢 (xiè xie) chỉ lướt qua, không nhấn lại như chữ đầu.

Một quy tắc nhỏ nữa: hai thanh 3 liền nhau. Khi hai chữ thanh 3 đứng cạnh nhau, chữ đầu đổi sang thanh 2. 你好 viết nǐ hǎo nhưng đọc thành ní hǎo. Pinyin vẫn ghi thanh gốc, bạn tự đổi khi nói. Gặp 很好 (hěn hǎo) cũng vậy: đọc hén hǎo.

20 câu tiếng Trung giao tiếp cơ bản có phiên âm

Mỗi câu có chữ Hán, pinyin và nghĩa. Bấm nút nghe, nghe 2–3 lần rồi mới nói theo. Đừng cố nhớ cả 20 câu trong một ngày: mỗi ngày vài câu, nói thành tiếng, là đủ.

Chào hỏi bằng tiếng Trung

1. 你好！认识你很高兴。nǐ hǎo rèn shi nǐ hěn gāo xìngXin chào! Rất vui được làm quen với bạn.
2. 你好吗？nǐ hǎo maBạn khỏe không?
3. 我很好，谢谢。你呢？wǒ hěn hǎo xiè xie nǐ neMình khỏe, cảm ơn bạn. Còn bạn?
4. 最近怎么样？zuì jìn zěn me yàngDạo này thế nào?
5. 还不错，谢谢。hái bù cuò xiè xieCũng ổn, cảm ơn bạn.

Cảm ơn, xin lỗi, tạm biệt

1. 谢谢你！xiè xie nǐCảm ơn bạn!
2. 不客气！bú kè qiKhông có gì!
3. 哎呀，真是对不起。āi yā zhēn shì duì bu qǐÔi, mình thật sự xin lỗi.
4. 没关系。méi guān xiKhông sao đâu. **[chưa kiểm]**
5. 请再说一次，好吗？qǐng zài shuō yí cì hǎo maBạn nói lại một lần nữa được không?
6. 再见！zài jiànTạm biệt!

Giới thiệu bản thân bằng tiếng Trung: tên, quê, nghề

1. 你叫什么名字？nǐ jiào shén me míng ziBạn tên là gì?
2. 我叫阿兰。wǒ jiào ā lánMình tên là Lan.
3. 你是哪国人？nǐ shì nǎ guó rénBạn là người nước nào?
4. 我是越南人。wǒ shì yuè nán rénMình là người Việt Nam.
5. 我是学生。wǒ shì xué shengMình là học sinh (sinh viên).
6. 我在办公室工作。wǒ zài bàn gōng shì gōng zuòMình làm việc ở văn phòng.

Số đếm và hỏi giá

1. 我十岁。wǒ shí suìMình mười tuổi.
2. 多少钱？我要了。duō shǎo qián wǒ yào leBao nhiêu tiền? Mình lấy cái này.
3. 可以刷卡吗？kě yǐ shuā kǎ maTrả bằng thẻ được không?

thay 阿兰 bằng tên bạn, thay 十 bằng tuổi của bạn. Nói tuổi chỉ cần 我 + số + 岁, không thêm 是.

Phiên âm trong bài này

Pinyin được chép đúng như trong app. Phần lớn câu ghi thanh gốc của 不 và 一 (giống từ điển), ví dụ 还不错 ghi bù cuò; một vài câu ghi luôn thanh đã biến, ví dụ 不客气 ghi bú kè qi. Dù ghi kiểu nào, khi nói bạn luôn đọc theo quy tắc biến điệu ở mục dưới.

Hai biến điệu ai cũng gặp: 不 (bù) và 一 (yī)

Đây là chỗ người mới hay vấp nhất, vì chữ viết không đổi mà cách đọc lại đổi theo chữ đứng sau.

不 (bù, "không")

• Đứng trước thanh 4 → đọc bú (thanh 2). Ví dụ:
  • 还不错 (hái bù cuò) → đọc bú cuò
  • 我不太喜欢吃甜的。 (wǒ bù tài xǐ huan chī tián de, Mình không thích đồ ngọt lắm.) → đọc bú tài
  • 不客气 (bú kè qi): 客 là thanh 4, nên 不 đọc bú
• Đứng trước thanh 1, 2, 3 → giữ nguyên bù. Ví dụ 不喝茶 (bù hē chá, không uống trà), 不好 (bù hǎo, không tốt).
• Kẹp giữa một cụm, 不 thường đọc nhẹ: 对不起 nói nhanh thành duì bu qǐ.

一 (yī, "một")

• Đứng một mình, cuối từ, khi đếm số hay chỉ thứ tự → giữ yī. Ví dụ 第一天 (dì yī tiān, ngày đầu tiên).
• Đứng trước thanh 4 (kể cả 个 vốn là thanh 4) → đọc yí.
  • 我想要一个鸡肉三明治。 (wǒ xiǎng yào yī gè jī ròu sān míng zhì, Mình muốn một bánh mì kẹp gà.) → đọc yí gè
  • 你能帮我拿一下行李吗？ (nǐ néng bāng wǒ ná yī xià xíng li ma, Bạn giúp mình mang hành lý được không?) → đọc yí xià
• Đứng trước thanh 1, 2, 3 → đọc yì.
  • 我要一杯咖啡，加奶。 (wǒ yào yī bēi kā fēi jiā nǎi, Cho mình một cà phê sữa.) → đọc yì bēi
  • 一直往前走，然后左拐。 (yī zhí wǎng qián zǒu rán hòu zuǒ guǎi, Đi thẳng rồi rẽ trái.) → đọc yì zhí
  • 我和朋友一起学习。 (wǒ hé péng you yī qǐ xué xí, Mình học cùng bạn.) → đọc yì qǐ

Mẹo nhớ: 不 chỉ có một luật (trước thanh 4 thì lên bú). 一 có hai luật ngược nhau: trước thanh 4 thì lên yí, trước các thanh còn lại thì xuống yì. Khi đếm "一、二、三" thì cứ đọc yī.

Pinyin cho người mới: những chữ cái "đánh lừa" người Việt

Pinyin dùng chữ cái La-tinh giống chữ quốc ngữ, nên mắt mình tự đọc theo kiểu tiếng Việt. Đây là những chữ cần để ý nhất:

• b, d, g không giống b, đ, g của tiếng Việt. Chúng là âm không bật hơi, nghe gần p, t, c của tiếng Việt. bù gần "pu".
• p, t, k thì bật hơi mạnh. Đặt tờ giấy trước miệng: đọc đúng thì giấy rung.
• q không đọc "qu". qǐng đọc gần "chỉnh" nhưng bật hơi. j gần "ch" không bật hơi (jiào). x gần "x" nhưng lưỡi dẹt, khẽ cười khi nói (xiè).
• zh, ch, sh, r cần uốn lưỡi; z, c, s thì không. Chữ c đọc như "ts" bật hơi, không phải "k".
• i sau z, c, s, zh, ch, sh, r không đọc "i": shì gần "sư" (uốn lưỡi), zì gần "tsư".
• e trong de, me, gè gần "ơ" hơi lùi về "ư", không phải "e" tiếng Việt.
• ü (viết yu, ju, qu, xu): chu môi tròn rồi đọc "i". 越南 yuè nán bắt đầu bằng âm này.
• -n và -ng là hai vần khác nhau, giống "ân" và "âng" trong tiếng Việt: 人 rén kết thúc bằng -n, 京 trong 北京 jīng kết thúc bằng -ng.

Hội thoại làm quen 6 lượt

Đoạn này chính là bài shadowing "Gặp bạn mới" trong app. Thử đọc vai B trước, vì đó là câu bạn sẽ thật sự nói.

6 lỗi người Việt hay mắc khi nói tiếng Trung giao tiếp

• Đọc pinyin theo chữ quốc ngữ. q, x, c, zh là bốn chữ hay bị đọc sai nhất. Nghe audio trước, nhìn pinyin sau.
• Mang âm Hán Việt vào. 认识 nghĩa là "quen biết, làm quen", không phải "nhận thức". Nhiều từ Hán Việt giống mặt chữ nhưng nghĩa và cách dùng đã khác.
• Thanh 4 đọc thành thanh huyền. 谢谢 xiè cần rơi mạnh và dứt khoát. Đọc mềm và thấp thì nghe thiếu tự tin.
• Quên biến điệu. Nói bù cuò, yī gè đúng từng chữ mà vẫn nghe lạ tai. Cứ gặp 不 và 一 là nhìn chữ đứng sau.
• Dịch từng chữ từ tiếng Việt. "Tôi là mười tuổi" thành 我是十岁 là sai; chỉ cần 我十岁. "Làm việc ở văn phòng" thì nơi chốn đứng trước động từ: 我在办公室工作, không phải 我工作在办公室.
• Chỉ đọc thầm. Đọc thầm giúp nhớ chữ, nhưng không giúp miệng quen thanh điệu. Câu nào cũng nên nói thành tiếng, ít nhất vài lần.

Bài tập nhỏ: nghe thanh và điền pinyin

Phần 1: nghe audio, chọn thanh đúng.

1. 谢 trong 谢谢

   • A. thanh 1
   • B. thanh 3
   • C. thanh 4
   Xem đáp án

   C. thanh 4 · (xiè).

2. 名 trong 名字

   • A. thanh 2
   • B. thanh 4
   • C. thanh 1
   Xem đáp án

   A. thanh 2 · (míng).

3. 我

   • A. thanh 1
   • B. thanh 3
   • C. thanh 2
   Xem đáp án

   B. thanh 3 · (wǒ).

4. 高 trong 高兴

   • A. thanh 4
   • B. thanh 2
   • C. thanh 1
   Xem đáp án

   C. thanh 1 · (gāo).

5. 吗 trong 你好吗

   • A. thanh nhẹ
   • B. thanh 1
   • C. thanh 3
   Xem đáp án

   A. thanh nhẹ · (ma).

Phần 2: điền thanh đọc đúng của 不 / 一 khi nói.

1. 我要一杯咖啡 → y__ bēi.

   Xem đáp án

   yì · (杯 thanh 1).

2. 拿一下 → y__ xià.

   Xem đáp án

   yí · (下 thanh 4).

3. 我不太喜欢 → b__ tài.

   Xem đáp án

   bú · (太 thanh 4).

Luyện nói tiếng Trung với ai miễn phí? Một lịch 7 ngày tự luyện

Không có bạn người Trung để nói cùng là chuyện của rất nhiều người tự học. Bạn vẫn luyện nói được mỗi ngày, chỉ cần có âm thanh chuẩn để bắt chước và một thói quen đều đặn. Đây là lịch 7 ngày cho 20 câu ở trên, mỗi ngày một buổi ngắn:

1. Ngày 1: chỉ thanh điệu. Nghe 4 âm mẫu, đọc to mā má mǎ mà, rồi đọc 你好, 谢谢, 再见. Chưa cần nhớ chữ Hán.
2. Ngày 2: chào hỏi. 5 câu chào hỏi. Nghe một câu, dừng, nói lại. Ghi âm giọng mình và nghe lại so với audio.
3. Ngày 3: cảm ơn, xin lỗi. 6 câu nhóm hai. Tập riêng thanh nhẹ trong 谢谢 và 不 trong 不客气.
4. Ngày 4: giới thiệu bản thân. Thay tên, tuổi, quê, nghề của bạn vào 6 câu. Nói liền thành một đoạn ngắn về mình.
5. Ngày 5: biến điệu. Đọc các ví dụ của 不 và 一. Lấy bút đánh dấu thanh đã biến lên trên pinyin.
6. Ngày 6: hội thoại. Shadowing đoạn 6 lượt: nghe và nói đuổi theo, vai B trước, rồi vai A. Cách làm từng bước có ở bài phương pháp shadowing: bài viết cho tiếng Anh nhưng 4 bước áp dụng y hệt.
7. Ngày 7: nói không nhìn chữ. Che bảng, tự hỏi tự đáp: 你叫什么名字？你是哪国人？最近怎么样？ Câu nào vấp thì quay lại ngày tương ứng.

Hết 7 ngày, đừng vội học câu mới. Lặp lại vòng này một lần nữa thường giúp nhiều hơn là chạy tiếp.